Μία τολμηρή θεατρική ανασυγγραφή
Η Θεατρική Εταιρεία THEARTES των Κωνσταντίνου Κυριακού και Κατερίνας Μπιλάλη παρουσιάζει την παράσταση «Nora: The Hell’s House» εμπνευσμένη από το έργο «Νόρα ή Το Κουκλόσπιτο» του Χένρικ Ίμπσεν σε έναν διάλογο με τον «Φάουστ» του Γ.Β. φον Γκαίτε.
Μία τολμηρή θεατρική ανασυγγραφή που φέρνει σε απρόσμενη συνομιλία δύο εμβληματικά έργα της ευρωπαϊκής δραματουργίας, όπου η ιστορία της Νόρας Χέλμερ μετατοπίζεται από τον κοινωνικό ρεαλισμό προς ένα υπαρξιακό και φιλοσοφικό πεδίο, ενώ η έννοια της επιθυμίας, της ευθύνης και της πράξης τίθεται στο επίκεντρο.
Η παράσταση διατηρεί μόνο τρία πρόσωπα: τη Νόρα, τον Τόρβαλντ και τον Κρόγκσταντ. Ο τελευταίος επανερμηνεύεται ως μεφιστοφελική μορφή, όχι ως φορέας κακού, αλλά ως καταλύτης αποκάλυψης. Μέσα από αυτήν τη δραματουργική συμπύκνωση, το γνωστό αστικό σαλόνι μετατρέπεται σε πεδίο φιλοσοφικής σύγκρουσης, όπου η σταθερότητα αντιπαρατίθεται με την ανάγκη για κίνηση και αυτογνωσία.
Η Νόρα δεν παρουσιάζεται ως σύμβολο ή ηρωίδα, αλλά ως άνθρωπος που τολμά να πράξει· μια γυναίκα, την οποία, ενώ έχουν εγκλωβίσει στον στερεοτυπικό ρόλο της μητέρας και της συζύγου, καταφέρνει να σπάσει τα δεσμά με μια πράξη που πυροδοτείται από αγάπη. Η πλαστογραφία –η κρυφή πράξη που κινεί την πλοκή– προσεγγίζεται ως φαουστική υπέρβαση: μία συνειδητή παραβίαση του νόμου στο όνομα της ζωής. Απέναντί της, ο Τόρβαλντ ενσαρκώνει την ηθική της ακινησίας, την προσκόλληση σε μια τάξη πραγμάτων που δεν αντέχει τη μεταβολή, που δεν είναι άλλη από την ισχύουσα πατριαρχική καθεστηκυία τάξη.
Το έργο «Nora: The Hell’s House» δεν επιδιώκει να επικαιροποιήσει επιφανειακά ένα κλασικό έργο, αλλά να το θέσει σε προβληματισμό/κίνδυνο. Να αναμετρηθεί με το ερώτημα εάν η περίφημη έξοδος της Νόρας παραμένει σήμερα πράξη ελευθερίας ή πράξη τρέλας ή φεμινιστική πράξη ή αν απαιτεί πλέον ένα νέο, υψηλότερο τίμημα. Η παράσταση δεν προσφέρει απαντήσεις, αλλά ανοίγει έναν χώρο σκέψης, όπου το προσωπικό γίνεται πολιτικό και το οικείο μετατρέπεται σε φιλοσοφικό.
Με λιτή σκηνική γλώσσα, αφαιρετικό χώρο και λόγο συμπυκνωμένο, η παράσταση κινείται ανάμεσα στον ρεαλισμό και τη μεταφυσική, αναζητώντας ένα θέατρο που δεν καθησυχάζει αλλά ρωτά. Το κλείσιμο της πόρτας δεν σηματοδοτεί λύτρωση, αλλά την αρχή μιας αβέβαιης, αναγκαίας διαδρομής προς έναν δρόμο που έχουν χαράξει οι γυναίκες «μάγισσες», όλες οι μαχήτριες, ανά τους αιώνες.
«Nora: The Hell’s House»: μια παράσταση για την επιθυμία να κινηθούμε, ακόμη και όταν δεν υπάρχουν εγγυήσεις. Μια παράσταση αφορμή για να σπάσουμε τον φόβο και τα δεσμά της πατριαρχίας.
Σκηνοθετικό σημείωμα
«Με την Κατερίνα Μπιλάλη αποφασίσαμε το παιχνίδισμα, που μας διακρίνει ως THEARTES στις παραστάσεις μας, να το αξιοποιήσουμε φέτος στο κείμενό μας. Έτσι καταλήξαμε σε μία δραματουργική συνομιλία δύο εμβληματικών θεατρικών έργων. Μία συνομιλία που δεν αφορά στη μεταφορά πλοκών, αλλά στη συνάντηση ερωτημάτων: την ηθική της πράξης στον Ίμπσεν και την υπαρξιακή επιθυμία στον Γκαίτε. Στον πυρήνα της σύνθεσης βρίσκεται η απόφαση να μετατοπιστεί το δραματουργικό βάρος από το γεγονός της φυγής στο τίμημα της φυγής. Εξ ου και το λεκτικό παιχνίδισμα που δημιουργείται από την αλλαγή του τίτλου όπου το ιμπσενικό Doll’s House μετατρέπεται στην παράστασή μας σε Hell’s House, αλλάζοντας το “Do” της πράξης με το “He” του κυρίαρχου αρσενικού.
Η επιλογή να μην τελειώσει το έργο με το κλείσιμο της πόρτας αποτελεί συνειδητή απόρριψη μιας αναγνωστικής παράδοσης που αντιμετώπισε τη χειραφέτηση ως μεμονωμένη πράξη ηρωισμού. Δηλαδή, η παράσταση ολοκληρώνεται όχι με λύση, αλλά με την ευθύνη του κοινού να αναμετρηθεί με το ερώτημα: “Πόσο ανεκτική είναι η κοινωνία μας απέναντι σε μια γυναίκα που δεν επιστρέφει;”»
Κωνσταντίνος Κυριακού
Ταυτότητα παράστασης
«Nora: The Hell’s House»
Εμπνευσμένο από το έργο «Νόρα ή Το Κουκλόσπιτο» του Χένρικ Ίμπσεν
Συντελεστές
